Mosty solidarności. Ukraińcy ratujący Polaków w czasie „antypolskiej akcji” OUN i UPA na Wołyniu i w Galicji Wschodniej

8 października 2026 r. zapraszamy do warszawskiej Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów na wykład dr. hab. Damiana Markowskiego poświęcony postawom Ukraińców niosących pomoc Polakom w czasie tragicznych wydarzeń na Wołyniu i w Galicji Wschodniej. Prelekcji będzie towarzyszył koncert muzyki klasycznej.

8 października 2026 o godz. 18:00
Galeria Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów, Krakowskie Przedmieście 11, Warszawa
Mosty solidarności. Ukraińcy ratujący Polaków w czasie „antypolskiej akcji" OUN i UPA na Wołyniu i w Galicji Wschodniej
Prelekcja Damiana Markowskiego
Prelekcji będzie towarzyszył koncert muzyki klasycznej.

Wydarzenia skrajne i tragiczne nierzadko wyzwalają w ludziach to, co jest w nich najgorsze, ale i najlepsze. W trakcie czystek ludności polskiej prowadzonych przez ukraińskie nacjonalistyczne formacje zbrojne w latach 1943 – 1945 znalazło się wielu Ukraińców, którzy zdecydowali się nieść pomoc polskiej ludności, bez względu na cenę, jaką przyszłoby im zapłacić za ten czyn. Formy pomocy były różne, tak jak i różne były motywacje niosących ją osób. Ilu ludzi, tyle historii, a każda z nich zasługuje
na zapamiętanie. Podczas spotkania przedstawione zostaną wybrane przypadki pomocy, rzutujące na stosunki polsko-ukraińskie w tamtym dramatycznym czasie, sylwetki ratujących i ratowanych, sytuacja małżeństw mieszanych. Sprawiedliwi Ukraińcy zasługują na godne miejsce w polskiej pamięci zbiorowej i stanowią po dziś dzień dowód na to, że nawet w godzinie najcięższej próby znalazły się jednostki, którym nie obce były najważniejsze ideały człowieczeństwa, takie jak pomoc bliźniemu.

Spotkanie inauguruje cykl SZLAKI OCALENIA. ŚLADEM ODWAGI I BRATERSTWA, poświęcony sylwetkom osób odznaczonych Medalem Virtus et Fraternitas.

Medal jest przyznawany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej jako symbol pamięci i wdzięczności osobom, które niosły pomoc obywatelom polskim. Odznaczenie zostało ustanowione także z myślą o tych, którzy poza granicami naszego kraju, spontanicznie i dobrowolnie, pielęgnują pamięć o naszych Rodakach, którym nie było dane przeżyć wojny lub przymusowych deportacji.

8 października br. o godz. 18.00 w Galerii DBK (Krakowskie Przedmieście 11) podczas pierwszego spotkania z cyklu „Szlaki ocalenia. Śladem odwagi i braterstwa” wystąpi młody ukraiński zespół „Bilya”. Zespół wykonuje tradycyjne pieśni ludowe.

Na naszym wydarzeniu zaprezentuje tradycyjne ukraińskie utwory:
1. Ой, зійдімося, роде [Oj, zijdimosia, rode] – Oj, zejdźmy się, rodzie;
2. Стоїть явір над водою [Stojit' jawir nad wodoju] – Stoi jawor nad wodą;
3. Якби я мала крила орлині [Jakby ja mała kryła orlyni] – Gdybym miała orle skrzydła;
4. Сонце низенько, вечір близенько [Sonce nyzen'ko, weczir blyzen'ko] – Słońce niziutko, wieczór bliziutko;
5. Стадальная мати під хрестом стояла [Stadalnaja maty pid chrestom stojała] – Zbolała matka stała pod krzyżem;
6. Дали ж ти ми мамцю [Dalyż ty my mamciu] – Dałaś mi, mamusiu;
7. Зажурилась черешенька [Zażuryłas' czereszeńka] – Zasmuciła się czereśnia;
8. Де ти згасла, зоре ясна [De ty zhasła, zore jasna] – Gdzie zgasłaś, jasna gwiazdo?

„Bilya” to zespół wokalny, który powstał w Warszawie z potrzeby zachowania i przekazywania dalej ukraińskiej tradycji pieśniowej. Poznałyśmy się tutaj, choć każda
z nas ma inną historię i doświadczenie – większość przyjechała do Polski, uciekając przed wojną. Łączy nas miłość do ukraińskiej muzyki, a także życie pomiędzy dwiema kulturami, które na różne sposoby stały się częścią naszych historii. Śpiewamy, by pamiętać i przekazywać dalej pieśni, które towarzyszyły pokoleniom przed nami, a także dzielić się ich pięknem z tymi, którzy dopiero je odkrywają.