Historia Warszawy to opowieść o ciągłym rozwoju i powiększaniu swojego terytorium. Choć dziś stolicę otacza wieniec niezależnych gmin, pytania o zasadność poszerzenia granic miasta wracają. Czy mniejsze miejscowości z tzw. obwarzanka warszawskiego staną się nowymi dzielnicami, czy zachowają swoją autonomię?

Lekcja historii: Wielkie rozszerzenia sprzed lat

Ostatnie wielkie zmiany terytorialne Warszawy miały miejsce w ubiegłym wieku, a ich skutki ukształtowały znane nam dziś miasto:

• 1916 rok: Decyzją niemieckich władz okupacyjnych do Warszawy przyłączono m.in. Ochotę, Mokotów, Żoliborz, Saską Kępę, Grochów, Gocław oraz Targówek.

• 1951 rok: Powojenna stolica zwiększyła swoją powierzchnię ponad dwukrotnie – ze 144 km² do 362 km². Do miasta włączono wówczas m.in. Bródno, Bemowo, Włochy, Wilanów, Wawer oraz Młociny.

• 2002 rok: Ostatni akcent rozszerzenia – do obszaru stolicy dołączyła Wesoła, ustalając jej obecną powierzchnię na poziomie ponad 517 km².

Obecnie pod względem obszaru Warszawa zajmuje 7. miejsce wśród stolic Unii Europejskiej, ustępując jedynie metropoliom takim jak Rzym, Berlin, Madryt czy Budapeszt. W Polsce pod tym względem ustępuje jedynie Gdańskowi (po uwzględnieniu w granicach tego drugiego obszarów morskich).

Stanowisko „obwarzanka”: Partnerstwo zamiast aneksji

Zapytania skierowane do samorządów granicznych – takich jak Marki, Ząbki, Sulejówek, Józefów, Piastów, Zielonka, Wiązowna, Stare Babice czy Ożarów Mazowiecki – przynoszą jednoznaczną odpowiedź: gminy nie chcą tracić niepodległości.

Zamiast wcielenia do Warszawy wolą równorzędną współpracę. Korzyści z bliskości metropolii czerpią bez oddawania niezależności:

Małgorzata Zyśk (burmistrz Ząbek):

„Dobra współpraca nie wymaga tego, żeby się łączyć administracyjnie. Można świetnie sąsiadować i zarazem zostać sobą. Obecny układ daje nam jedno i drugie.”

Wspólne działania obejmują transport publiczny (np. bilety w pierwszej strefie), gospodarkę wodno-ściekową oraz pozyskiwanie funduszy unijnych na ścieżki rowerowe.

Piaseczno i Józefosław: Wyjątek od reguły?

Spośród podwarszawskich miejscowości wyróżnia się Piaseczno. Z populacją przekraczającą 50 tysięcy mieszkańców jest większe od niektórych warszawskich dzielnic, takich jak Rembertów czy Wesoła.

Mimo że w przeszłości pomysł przyłączenia Piaseczna do stolicy spotkał się z chłodnym przyjęciem mieszkańców, temat ten co jakiś czas powraca. Zaraz obok leży Józefosław – miejscowość uznawana za największą wieś w Polsce, licząca około 15 tysięcy mieszkańców, z których większość stanowi ludność napływowa związana zawodowo z Warszawą.

Przedstawiciele Piaseczna wskazują jednak, że sprawny transport i wspólne usługi publiczne można realizować w ramach istniejących struktur bez zmian administracyjnych:

Joanna Ferlian-Tchórzewska (rzecznik Urzędu Miasta i Gminy Piaseczno):

„Do sprawnej realizacji tego typu usług publicznych nie jest konieczne włączenie Piaseczna w obszar administracyjny stolicy. […] Duża część naszych mieszkańców pracuje czy uczy się w Warszawie i oczekuje dobrego skomunikowania naszej gminy ze stolicą. I to jedno z najważniejszych zadań, które mogłyby być realizowane przez Metropolię Warszawską.”

Co na to warszawski magistrat?

Władze Warszawy podkreślają, że nie mają w planach odgórnego narzucania zmian terytorialnych. Przyszłość opiera się na rozwoju w ramach stowarzyszenia Metropolia Warszawa.

– Jesteśmy zwolennikami partnerskiej współpracy z innymi samorządami. Oznacza to, że ewentualne powiększanie obszaru Warszawy musiałoby się odbywać za obopólną zgodą miasta i zainteresowanej gminy. Obecnie nie są prowadzone żadne prace związane z takim działaniem – podsumowuje Maciej Fijałkowski, sekretarz m.st. Warszawy.

Podsumowanie

Choć granice na mapie pozostają bez zmian, w praktyce zaciera się granica funkcjonalna. Miejscowości takie jak Józefosław czy Piaseczno już dzisiaj żyją w rytmie stolicy. O tym, czy w przyszłości oficjalnie dołączą do Warszawy, zdecydują sami mieszkańcy i to, jak silny będzie ich związek ze swoją „małą ojczyzną”. Nawet bez zmian na mapie administracyjnej aglomeracja stołeczna rozwija się w jeden spójny organizm.