Festiwal Radykalna Kultura Romska

📍 Zachęta | sala kinowa (wejście od ul. Burschego, schodami w dół)
🎫 wstęp wolny

Zapraszamy na cykl niezwykłych koncertów, w których tradycyjni i całkiem współcześni artyści romscy połączą siły z awangardowymi jazzmanami i kameralistami. Czy serce muzyki XXI wieku wciąż bije w rytmie romani čhib?

W filmie „Latcho Drom” muzyka romska oraz jej bezpośredni przodkowie oraz kuzyni prowadzą nas z Pendżabu, przez Egipt
i Turcję, dalej przez Rumunię, Bułgarię, Słowacje aż do Francji i Hiszpanii. Tysiąc lat, trzy kontynenty, rozmaitość muzycznych estetyk – połączonych jednak w sposób czytelny wspólnym korzeniem.

W opowieściach o wędrówkach społeczności oraz kultury Romów tyleż jest udokumentowanej historii, co mitów – własnych oraz zaszczepiomych przez egzotyzującą wyobraźnię europejskiego romantyzmu i modernizmu.

Wybitny brytyjski skrzypek Yehudi Menuhin słyszał na przykład w mikrotonowych improwizjach rumuńskich Lăutari echa zawiłego systemu modalnego klasycznej muzyki hindustańskiej. To raczej etnograficzna fantazja niż hipoteza, znakomicie ilustruje jednak unikatową rolę muzyka romskiego w nowożytnej kulturze dźwiękowej – posłannika, mediatora, depozytariusza pradawnej wiedzy wykraczającej poza religijne, etniczne czy klasowe ramy.

Dzięki Lăutari mogliśmy usłyszeć na nowo, zrozumieć i radykalnie zmienić własną muzykę. Bo radix to po łacinie korzeń.

Czy w dobie czwartej rewolucji przemysłowej Lăutari zachowali moc muzycznej i społecznej transformacji?

Bohaterowie festiwalu Radykalna Kultura Romska uwiarygadniają tę tezę, odnajdując we w romskiej spuściźnie korzenie eklektycznej, ponowczesnej kameralistyki (Sara Czureja-Łakatosz i Bastarda), free-jazzowej ekspresji (Angrusori) oraz tyleż zaangażowanego, co ironicznego feministycznego hip hopu (Niko G. & Kali).

🗓️ 15.08.2026, godz. 18:00
Kitchen Orchestra with Iva Bittová

🗓️ 16.08.2026. godz. 18:00
Sara Czureja-Łakatosz i Bastarda

🔴 Kitchen Orchestra with Iva Bittová
Wspólne przedsięwzięcie członków norweskiej free jazzowej Kitchen Orchestra i Ivy Bittovej, czeskiej eksperymentalnej skrzypaczki i wokalistki o romskich korzeniach, . Zespół założony w 2016 roku, przez lata funcjonował jako Phuterdo Øre, a następnie Angrusori. Źródłem materiału muzycznego formacji są zbiory badaczki Jany Beliovej, która od lat dokumentuje pieśni romskie rzadko spotykane poza słowacką wsią. Za ich opracowanie odpowiadają norweski kompozytor i improwizator Nils Henrik Asheim oraz Iva Bittová. Grupa występowałą w większości krajów europejskich i nagrała jedną płytę. Do Polski przyjedzie w 6-osobowym
składzie:
Gjertrud Økland – skrzypce
Ståle Birkeland – perkusja
Johan Frøvik Egdetveit – akordeon
Petter Frost Fadnes – saksofony
Signe Irene Time – śpiew
Iva Bittova – skrzypce, śpiewa

🔴 Sara Czureja-Łakatosz
Romska śpiewaczka i cymbalistka, po ojcu pochodzi z grupy Górska Roma, a po matce z grupy Polska Roma. Lekcje gry na cymbałach pobierała u słowackiego mistrza Józefa Klempara. Artystka koncertowała z zespołem Tatra Roma, który założył jej ojciec, skrzypek-wirtuoz Mikosz Deki Czureja. Występowali w całej Polsce, Stanach Zjednoczonych i Hiszpanii. Jako solistka występowała m.in. z Orkiestrą Symfoniczną Filharmonii Kaliskiej oraz reprezentowała Polskę na Międzynarodowym Festiwalu IX Mediterrania, the Traditional Performing Arts Fair w Manresa.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, w ramach programu „Muzyka”, realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.
organizator: Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych

fot. dzięki uprzejmości Kitchen Orchestra with Iva Bittova